วิธีคำนวณต้นทุนขาย พร้อมตัวอย่างตัวเลข
อัปเดตล่าสุด
ต้นทุนขายคือต้นทุนของสินค้าที่ขายออกไป นำไปลบออกจากยอดขายจะได้กำไรขั้นต้น ซึ่งเป็นตัวเลขที่บอกว่าราคาที่ตั้งไว้ใช้ได้หรือไม่ สูตรสั้นมาก ส่วนที่มักผิดคือสิ่งที่ใส่เข้าไปในสูตร และการนับสต๊อกที่สูตรต้องพึ่ง
สูตรคำนวณ
ต้นทุนขาย = สินค้าคงเหลือต้นงวด + ซื้อสุทธิ − สินค้าคงเหลือปลายงวด
อ่านง่ายๆ ว่า ของที่มีอยู่ บวกของที่ซื้อเข้ามา ลบของที่เหลือ สิ่งที่ไม่อยู่บนชั้นแล้วคือของที่ขายไป หรือหายไป ซึ่งเป็นจุดที่ต้องระวังด้านล่าง ตัวเลขทั้งสามเป็นราคาทุนเสมอ ไม่ใช่ราคาขาย
ตัวอย่างการคำนวณ
| รายการ | จำนวนเงิน (฿) |
|---|---|
| สินค้าคงเหลือต้นงวด 1 ตุลาคม | 40,000 |
| + ซื้อสินค้าระหว่างเดือนตุลาคม | 120,000 |
| + ค่าขนส่งขาเข้าของสินค้าที่ซื้อ | 5,000 |
| = สินค้าพร้อมขาย | 165,000 |
| − สินค้าคงเหลือปลายงวด 31 ตุลาคม | 50,000 |
| = ต้นทุนขาย | 115,000 |
ถ้ายอดขายเดือนตุลาคมคือ ฿180,000 กำไรขั้นต้นคือ 180,000 − 115,000 = ฿65,000 อัตรากำไรขั้นต้น 36.1%
ได้ต้นทุนขายที่นักบัญชีกระทบยอดได้
นำเข้าสินค้า นับเปิดยอดครั้งเดียว แล้ว Proterate Stock คิดต้นทุนทุกการขายแบบถัวเฉลี่ยรวมค่าขนส่ง รายงานต้นทุนขายและมูลค่าสินค้าส่งออกเป็น XLSX ได้
เริ่มใช้งานอะไรนับเป็นต้นทุนสินค้า อะไรไม่นับ
| นับรวมในต้นทุนสินค้า | ไม่นับ เพราะเป็นค่าใช้จ่ายในการขาย |
|---|---|
| ราคาซื้อจากซัพพลายเออร์ | ค่าส่งสินค้าถึงลูกค้า |
| ค่าขนส่งขาเข้าถึงคลังสินค้า | ค่าคอมมิชชันและค่าธรรมเนียมชำระเงินของมาร์เก็ตเพลส |
| อากรขาเข้าของสินค้า | ค่าโฆษณา |
| ส่วนลดที่ได้รับให้นำไปลดต้นทุน | ค่าแรงพนักงานแพ็กของและค่าเช่า |
ความผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือไม่รวมค่าขนส่งขาเข้า ทำให้สินค้าทุกชิ้นดูถูกกว่าความจริง และอัตรากำไรดูดีกว่าที่เป็น
ทำไมการนับสต๊อกกำหนดกำไรของคุณ
สินค้าคงเหลือปลายงวดมาจากการนับ และทุกอย่างที่นับพลาดจะไปอยู่ในต้นทุนขาย ถ้านับสต๊อกเกินจริง ฿5,000 ต้นทุนขายในตัวอย่างจะลดเหลือ ฿110,000 และกำไรขั้นต้นบนกระดาษจะเพิ่มเป็น ฿70,000 (38.9%) ความผิดพลาดจะโผล่ในงวดถัดไป เมื่อไม่มีสินค้านั้นให้ขาย
ยังหมายความว่าสูตรแบบนี้นำของหาย ของเสียหาย และการนับผิด ไปรวมไว้ในต้นทุนขายแบบเงียบๆ ดูจากผลลัพธ์แล้วไม่รู้เลยว่าสินค้าขายไปหรือหายไป
ระบบสิ้นงวดกับระบบต่อเนื่อง สองทางสู่ตัวเลขเดียวกัน
สูตรข้างบนคือระบบสิ้นงวด (Periodic) คำนวณต้นทุนขายครั้งเดียวตอนปลายงวดจากการนับ ส่วนระบบต่อเนื่อง (Perpetual) บันทึกต้นทุนของการขายแต่ละครั้งทันที ต้นทุนขายจึงเป็นปัจจุบันเสมอ และการนับกลายเป็นการตรวจสอบแทนที่จะเป็นแหล่งข้อมูล เมื่อสองตัวเลขไม่ตรงกัน ส่วนต่างคือสินค้าสูญหายที่มองเห็นและตรวจสอบได้ แทนที่จะถูกกลืนหายไป
ระบบต่อเนื่องต้องรู้ต้นทุนของแต่ละชิ้นที่ขาย เมื่อซื้อสินค้าเดียวกันมาหลายราคา ต้นทุนนั้นมาจากวิธีคิดต้นทุน คือ FIFO หรือถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่
ต้นทุนขายใน Proterate Stock
Proterate Stock บันทึกสต๊อกแบบต่อเนื่องด้วยต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ คำนวณใหม่ทุกครั้งที่รับสินค้า และกระจายค่าขนส่งไปทั่วทั้งใบรับ ต้นทุนต่อชิ้นจึงเป็นต้นทุนจริง รายงานต้นทุนขายและมูลค่าสินค้าคงเหลือกระทบยอดกับสมุดบัญชีสต๊อกได้ และส่งออกเป็น XLSX ให้นักบัญชี ระบบนี้ไม่ใช่โปรแกรมบัญชีและไม่ให้คำแนะนำด้านภาษี แต่ทำฝั่งสต๊อกและต้นทุนให้สะอาดพร้อมส่งต่อ
คำถามที่พบบ่อย
ต้นทุนขายเท่ากับยอดซื้อทั้งหมดไหม
ไม่ ยอดซื้อคือสิ่งที่ซื้อเข้ามา ต้นทุนขายคือสิ่งที่ขายออกไป สินค้าที่ซื้อเดือนนี้แต่ยังอยู่บนชั้นคือสินค้าคงเหลือ ไม่ใช่ต้นทุนขาย
ค่าขนส่งนับเป็นต้นทุนขายไหม
ค่าขนส่งขาเข้าที่นำสินค้าเข้าคลังนับ ส่วนค่าส่งสินค้าให้ลูกค้าเป็นค่าใช้จ่ายในการขาย ไม่นับ
ค่าธรรมเนียมมาร์เก็ตเพลสนับเป็นต้นทุนขายไหม
ไม่ ค่าคอมมิชชันและค่าธรรมเนียมชำระเงินเป็นต้นทุนของการขาย ไม่ใช่ของตัวสินค้า จึงลดกำไรสุทธิ ไม่ใช่กำไรขั้นต้น
ถ้าไม่เคยนับสต๊อกเลยล่ะ
ก็จะไม่รู้สินค้าคงเหลือปลายงวด จึงไม่รู้ต้นทุนขาย นับเต็มหนึ่งครั้งเพื่อตั้งยอดเริ่มต้นที่เชื่อถือได้ หลังจากนั้นระบบต่อเนื่องจะทำให้ยอดเป็นปัจจุบัน